“Müfredatta heteroseksizm en çok sosyal bilimlerde görülüyor”

17 Şubat 2016

Eğitimciler İzmir’de bir araya geldi. Yavuz Cingöz, Ada Ümmühan Köse ve Ayşe Panuş’un sunumlarıyla heteroseksizme karşı sınıftaki mücadeleyi tartıştı.

Siyah Pembe Üçgen İzmir Derneği’nin ev sahipliğinde, Kaos GL ve Pembe Hayat derneklerinin yürüttüğü Ayrımcılığa Karşı Gökkuşağı Koalisyonu kapsamında İzmir Öğretmen Eğitimi 14 Şubat’ta yapıldı.

İzmir’deki Eğitim-Sen şubelerinin LGBTİ komisyonlarından öğretmenlerin yoğun katılım gösterdiği ve Siyah Pembe Üçgen Derneği’nden Yavuz Cingöz, Kaos GL Eğitim Çalışma Grubu ve Eğitim-Sen 3 No’lu Şube LGBT Komisyonu’ndan Ayşe Panuş ve Ada Ümmühan Köse’nin sunumlarıyla gerçekleşen eğitim, Siyah Pembe Üçgen İzmir Derneği’nin ofisinde yapıldı.

LGBTİ’ler hakkında doğru bilinen yanlışları nasıl açıklarız?

Siyah Pembe Üçgen İzmir Derneği’nden Yavuz Cingöz, pedagojik, sosyolojik ve psikolojik süreçler açısından LGBTİ’ler hakkındaki doğru bilinen yanlışların nasıl açıklanabileceğini örneklerle aktardı.

Mitler ve gerçekler üzerine aktarım yaparken en çok karşılaştıkları soruları ve bunlara nasıl açıklamalar getirildiğini, yaşanılması muhtemel yanlış anlamaları ya da dirençleri kırma adına yapılması gereken yöntemlerden bahseden Cingöz, “İnsanların aradığı ilk şey samimiyet oluyor. Bir de kişisel özelliklere ilişkin sorulan soran insanlara bunun LGBTİ politikasına ya da varoluşuna ilişkin bir gereklilik olmadığını, bu nedenle cevaplamak zorunda olmadığımızı ya da ancak birey olarak kendi adımıza cevaplayabileceğimizi iyi izah etmek gerekiyor. Bazen insanlar sanki tüm eşcinsellerin ya da transların olaylar karşısında tepkileri düşünceleri aynı olacakmış gibi düşünüyor, ya da bir LGBTİ kişiyle olan yaşanmışlık deneyimini LGBTİ’lerin tümüne atfedip kalıp bir yargı geliştirebiliyor, bunun yanlış olduğunu karşı tarafın anlamasını sağlamak çok mühim” dedi.

LGBTİ öğrencilerin sorunlarının ele alınması ve öğretmen tutumları

İlk sunumun ardından ikinci oturumda ise Kaos GL Eğitim Çalışma Grubu ve Eğitim-Sen 3 Nolu Şube LGBT Komisyonu’ndan Ada Ümmühan Köse LGBTİ öğrencilerin sorunlarını ele alırken öğretmenlerin hangi tutumları sergilediğini irdeledi.

Genel olarak, öğretmenlerin öğrencilere yaklaşımı kız-erkek öğrenci ayrımı üzerinden geliştiğini ve tutumların bu ikili cinsiyet rejimi algısına göre şekillendiğini belirten Köse “En büyük sorunlardan biri öğretmenlerin küçük müdahaleler ile öğrencilerin kafasındaki kalıplaşmaya başlamış toplumsal cinsiyet rollerini yıkıp uçurumları kapatabilecek iken aksine toplumsal cinsiyet normlarını ve ikili cinsiyet rejimini tekrar tekrar üretmesi. Diğer bir sorun ise ilkokul öğrencilerinin dahi kafalarında kalıplaşmış kadın-erkek rolleri üzerinden ayrımcı yargılara sahip olmaları, örneğin erkek öğrencilerin o kız oyunu ya da oyuncağı ben onla oynamam türündeki yargıları” dedi.

Müfredat ve örtülü müfredat

Son oturumda ise Kaos GL Eğitim Çalışma Grubu ve Eğitim-Sen 3 Nolu Şube LGBT Komisyonu’ndan Ayşe Panuş, müfredat ve örtülü müfredatın ayrıntılı tanımını yaptıktan sonra, müfredatta gizlenmiş olan ayrımcı yaklaşımlara karşı nasıl farkında olunabileceğini örneklerle ele aldı.

Panuş, cinsiyetçi müfredatın okuma fişlerinde bile görüldüğünü belirtirken müfredatta heteroseksizmin açık olarak görüldüğü başlıca alanların genelde sosyal bilimlerle ilişkili hayat bilgisi ve Türkçe derslerinde görüldüğüne dikkat çekti. 

Müfredatın ayrımcı, heteroseksist yapısının değiştirilmesi hususunda neler yapılabileceğinden de bahseden Panuş  “Öğretmen toplumsal cinsiyet eşitliğini benimsediğinde, LGBT öğrencilerin akran ve okul idaresi zorbalığına uğrama riskleri, sorunları minimize edilebilir. İkili cinsiyet rejimine karşın bilinç oluşturulabilirse sınıftaki ayrımcılık ortamı engellenebilir ve LGBT öğrencileri için güvenli ortam yaratılabilir. Dolayısıyla amacımız cinsiyetsiz sınıflar yaratabilmek olmalıdır” dedi.

Son olarak, öğretmenler bireysel ve sendikal olarak ilerleyen günlerde nasıl çalışmalar yürütmeyi planladıklarını birbirleriyle paylaşırken, İzmir’deki homofobi ve transfobi karşıtı eğitimciler olarak ayda bir kere bir araya gelinmesi kararlaştırılarak etkinlik sona erdi.

*Bu etkinlik Avrupa Birliği Sivil Düşün Programının finansal olarak desteklediği Ayrımcılığa Karşı Gökkuşağı Koalisyonu Projesi kapsamında Pembe Hayat ve Kaos GL tarafından gerçekleştirilmiştir.